Aan het fietspad Marsdijk is woensdag 17 september het kunstwerk ‘Het geheim’ geplaatst dat gemaakt is door beeldend kunstenaars Gert Sennema en Natasja Bennink. Het kunstwerk is een eerbetoon aan de 116 vrouwen die op het einde van de oorlog door de Duitsers gedwongen werden ’s nachts van Westerbork naar Grijpskerk te lopen. In de boerderij achter het kunstwerk, toentertijd Peelo, sliepen de vrouwen.

In brons gegoten vrouwengezicht en ladekastje met geheimen

Het kunstwerk is een in brons gemaakt vrouwengezicht staande op een kastje met drie gesloten laden. Het ladekastje is van Bentheimer zandsteen. De drie laden verbeelden de drie nachten die de vrouwen liepen en hun geheimen die zij met zich meedroegen. Op de route naar Grijpskerk zijn ook kunstwerken geplaatst in Ekehaar, Vries, Groningen en Grijpskerk.       

Een mars van tachtig kilometer in drie nachten

‘Op 11 april 1945 werden 116 vrouwen uit verzetsfamilies uit Gelderland, Utrecht, Overijssel en Groningen door de Duitsers meegenomen op een deportatiemars vanuit kamp Westerbork. Drie nachten lang moesten de vrouwen lopen terwijl ze onder schot weden gehouden door zich terugtrekkende soldaten. Ze liepen tachtig kilometer via Ekehaar, Assen,  Vries, Groningen naar Grijpskerk. Op 14 april werden ze daar bevrijd en liefdevol opgevangen door de bewoners uit Grijpskerk. In een oranje bus werden ze vervolgens richting midden Nederland vervoerd. Daar wachtte voor de meesten een verwoest huis en een gebroken gezin. Veel van hun mannen, zonen en vaders hadden de kampen niet overleefd of waren als straf omgebracht door de Duitsers’. (uit de toe-spraak van Jetta Klijnsma, commissaris van de koning, april 2025.)   

Lees ook vrouwenmars1945